ამერიკის შეერთებული შტატების რამდენიმე პროგრესული შტატი, მათ შორის ორეგონი, კალიფორნია, ნიუ-იორკი და ვაშინგტონი, მუშაობს საყოველთაო ჯანდაცვის სისტემების შექმნაზე. ამ პროცესში ყველაზე წინ ორეგონია, სადაც სპეციალური საბჭო ამზადებს უნივერსალური ჯანდაცვის გეგმას, რომელიც კანონმდებლებს დეკემბრის პირველ რიცხვამდე უნდა წარუდგინოს.
- როგორ იმუშავებს ახალი სისტემა
- ვის დაუჭერს მხარს და ვინ ეწინააღმდეგება
- რა მოელის ექიმებს და საავადმყოფოებს
- რას ნიშნავს ეს ქართველი პაციენტისთვის
- როგორ შეუშალა ხელი სადაზღვევო დაბრკოლებამ COPD-ით დაავადებულ პაციენტს სასიცოცხლო მედიკამენტის მიღება...
- როგორ აძლიერებს აკრედიტაცია ხარისხს ხანგრძლივი მოვლის სექტორში — კანადის გამოცდილება
- როგორ შეიძლება საავადმყოფოებმა ავტომატურად შეგიმსუბუქონ სამედიცინო ვალი
საქმე ეხება ერთპლატფორმიან სისტემას, რომელიც უზრუნველყოფს სამედიცინო, სტომატოლოგიურ, ოფთალმოლოგიურ და ფსიქიკური ჯანმრთელობის მომსახურებას შტატის ყველა მაშვინებლისთვის დაბადებიდან სიკვდილამდე — ყოველგვარი გადასახდელების, თანაგადახდების ან დეკლარებული თანხების გარეშე. პროექტი ითვალისწინებს, რომ სისტემა 2032 წლიდან დაიწყებს მუშაობას.
როგორ იმუშავებს ახალი სისტემა
ორეგონის უნივერსალური ჯანდაცვის გეგმა გულისხმობს ახლანდელი ხარჯების დონის შენარჩუნებას, მაგრამ სხვა მექანიზმით. სადაზღვევო გადასახდელები და პაციენტთა ხარჯები ჩანაცვლდება კორპორატიული და პირადი გადასახადებით. ეს თანხები შეერთდება ფედერალურ და შტატის დაფინანსებას, რაც შექმნის ერთიან ფონდს, საიდანაც ყველა საავადმყოფო, ექიმი და სხვა პრაქტიკოსი მიიღებს ანაზღაურებას.
საბჭოს წევრების განმარტებით, ბიუროკრატიული ბარიერების მოხსნა, თაღლითობის შემცირება და მედიკამენტების ფასების მოლაპარაკება საშუალებას მისცემს შტატს უკეთესი სერვისები მიაწოდოს მეტ ადამიანს. კონკრეტული გაკეთებული გათვლების მიხედვით, 30 წლის ადამიანი, რომელიც იღებს 55,000 დოლარს წელიწადში და ყიდულობს Affordable Care Act-ის ჩვეულებრივ პაკეტს, ახლა იხდის 5,478 დოლარს ყოველწლიურად სადაზღვევო გადასახადებში, ხოლო ახალი სისტემით გადაიხდიდა მხოლოდ 2,331 დოლარს გადასახადებში.
ადამიანები, რომელთაც დამსაქმებლის საშუალებით აქვთ დაზღვევა და იღებენ იგივე 55,000 დოლარს, ახლა იხდიან 3,063 დოლარს პრემიებში და დამატებით ხარჯებში. ახალი სისტემით კი შეიძლება საერთოდ არაფერი გადაიხადონ და ნებისმიერი ექიმის არჩევის უფლება ჰქონდეთ შტატში.
ვის დაუჭერს მხარს და ვინ ეწინააღმდეგება
პროექტის ავტორები ცდილობენ დაარწმუნონ საავადმყოფოები და ჯანდაცვის სისტემები, რომ მათ სარგებელი მოუტანს ადმინისტრაციული ტვირთის შემცირებამ და გადაუხდელი ანგარიშების აღმოფხვრამ. ამჟამად საავადმყოფოები ათობით თანამშრომელს ასაქმებენ ათობით სხვადასხვა სადაზღვევო კომპანიასთან მუშაობისთვის, რომელთაგან თითოეულს საკუთარი წესები აქვს. ერთიანი სისტემა ამ პროცესს გაამარტივებს და მილიარდობით დოლარს დაზოგავს.
თუმცა, წინააღმდეგობა სავარაუდოა დიდი სადაზღვევო კომპანიებისგან, რომლებიც ამერიკის ეკონომიკის მნიშვნელოვანი ნაწილია. Fortune 500 კომპანიათაგან ცხრა სადაზღვევო კომპანიაა ჯანდაცვის სფეროში. ინდუსტრიის ფინანსური რესურსები არაერთხელ ჩაშალა უნივერსალური ჯანდაცვის ინიციატივები ფედერალურ და შტატების დონეზე.
2011 წელს ვერმონტის შტატმა მიიღო უნივერსალური ჯანდაცვის გეგმა, მაგრამ სამი წლის შემდეგ გუბერნატორმა პროექტი შეაჩერა ეკონომიკური რისკების გამო. ამომრჩეველთა პირდაპირ ხმაზე გატანილი ინიციატივები ჩაიშალა კოლორადოში 2016 წელს, ორეგონში 2002 წელს და კალიფორნიაში 1994 წელს.
რა მოელის ექიმებს და საავადმყოფოებს
პროექტი ითვალისწინებს, რომ ექიმები და სხვა პრაქტიკოსები მიიღებენ ანაზღაურებას Medicare-ს და კერძო სადაზღვევო კომპანიების გადახდების შუალედურ დონეზე. მთლიანი გადახდები შეუცვლელი დარჩება, მაგრამ ტარიფები შეთანხმდება ექიმთა ჯგუფებთან, რათა მეტი თანხა გადანაწილდეს პირველადი ჯანდაცვისკენ და ნაკლები სპეციალიზებული მომსახურებებისკენ.
როფესიული ასოციაციების წარმომადგენლები ამბობენ, რომ იზიარებენ პროექტის მიზნებს მომსახურების ხელმისაწვდომობისა და ადმინისტრაციული ტვირთის შემცირების თვალსაზრისით, მაგრამ ჯერ არ გამოხატავენ მკაფიო პოზიციას მხარდაჭერის ან წინააღმდეგობის თაობაზე.
პროექტისთვის კრიტიკულია ფედერალური დონის თანხმობის მიღება Medicare-ისა და Medicaid-ის თანხების უნივერსალურ გეგმაში გადამისამართებაზე. პროექტის ავტორები არ ელიან, რომ არსებული ფედერალური ადმინისტრაცია მხარს დაუჭერს ინიციატივას, მაგრამ ამბობენ, რომ თანხმობა წლების შემდეგ დასჭირდება და იმედოვნებენ პოლიტიკურ ცვლილებებს.
რას ნიშნავს ეს ქართველი პაციენტისთვის
ორეგონის გამოცდილება აქტუალურია საქართველოსთვის, სადაც საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამა მოქმედებს 2013 წლიდან. ქართული მოდელი უზრუნველყოფს ძირითად სამედიცინო მომსახურებას მოსახლეობის დიდი ნაწილისთვის, მაგრამ არსებობს კონკრეტული გამოწვევები — თანაგადახდები, არასრული დაფარვა ზოგიერთ მიმართულებაში და ხარისხის კონტროლის საკითხები.
ორეგონის მოდელი გვიჩვენებს, რომ საყოველთაო ჯანდაცვის სისტემა შეიძლება ამბიციურად დაიგეგმოს — სრული დაფარვით, თანაგადახდების გარეშე და ექიმის თავისუფალი არჩევით. საქართველოში პაციენტს უფლება აქვს აირჩიოს აკრედიტებული კლინიკა საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ფარგლებში, მაგრამ ხშირად არსებობს პრაქტიკული შეზღუდვები სპეციალიზებულ მომსახურებაზე წვდომისა და გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის თვალსაზრისით. ორეგონის გეგმა ხაზს უსვამს მთელი სისტემის ერთ პლატფორმაზე გადატანის მნიშვნელობას, რაც ქართული ჯანდაცვისთვის გამოცდილების საინტერესო წყაროა სისტემის შემდგომი განვითარებისთვის.
წყარო: KFF Health News · მოამზადა „შენი პაციენტი”-ს რედაქციამ
