კრიცბერგერების ოჯახი ჩრდილოეთ დაკოტაში, ამერიკის საშინაო პოლიტიკაში ტრადიციულად რესპუბლიკური შტატის ფერმერები არიან. წლების განმავლობაში ისინი მოჰყავთ სოიო, შაქრის ჭარხალი და მარცვლეული. როგორც მრავალი ფერმერი, ფინანსურ ბალანსზე მუშაობენ. თუმცა ბოლო ათი წლის განმავლობაში სხვა გამოწვევაც აქვთ — მათ ქალიშვილ ნინას დიაბეტის პირველი ტიპი აღენიშნა, რამაც ოჯახი ამერიკის ეროვნულ დებატში ჩართო — როგორ დავიცვათ პაციენტები ინსულინის მაღალი ფასებისგან.
- ინსულინის ფასების კრიზისი ამერიკაში
- როგორ შეიცვალა პოლიტიკური პოზიციები
- ჩრდილოეთ დაკოტას უპრეცედენტო გადაწყვეტილება
- ბიპარტიზანული მხარდაჭერა და მომავალი პერსპექტივები
- რას ნიშნავს ეს ქართველი პაციენტისთვის
- EURORDIS მოამზადებს 30 წლისთავის ღონისძიებას იშვიათ დაავადებების შესახებ 2027 წელს
- Cochrane-ის სამმართველო საბჭოში ორი ახალი წევრი აირჩა
- ტეხასში დემოკრატებმა მოიგეს არჩევნები: ახლა მოდის ჯანდაცვის პრობლემების გადაჭრის რთული ნაწილი
ნინას დედა, ენჯი კრიცბერგერი, იხსენებს პირველ 60 დღეს, როდესაც შვილის საწოლთან ეძინა და ორ საათში ერთხელ უმოწმებდა გლუკოზის დონეს სისხლში. მაგრამ უფრო რთული ფინანსური ასპექტი იყო — სადაზღვევო პოლისის მიუხედავად, ოჯახი წელიწადში მინიმუმ 8,000 დოლარს იხდის მედიკამენტებზე, სამედიცინო აღჭურვილობასა და ვიზიტებზე.
ინსულინის ფასების კრიზისი ამერიკაში
წლების განმავლობაში ინსულინის ფასები ამერიკაში დრამატულად იზრდებოდა. პაციენტები ასობით, ზოგჯერ ათასობით დოლარს იხდიდნენ. ბევრი ადამიანი იძულებული გახდა ინსულინის რაციონირებისკენ — ნაკლები დოზის გამოყენებისკენ — რაც ზოგჯერ სასიკვდილო შედეგებით მთავრდებოდა. დაახლოებით მეხუთედი იმ 40 მილიონი ამერიკელისა, ვისაც დიაბეტი აქვს, ინსულინზეა დამოკიდებული.
2018 წელს კერძო სადაზღვევო კომპანიებით უზრუნველყოფილი პაციენტებისთვის საშუალო წლიური ხარჯი ინსულინზე 470 დოლარს შეადგენდა. ფასები შემდგომ გარკვეულწილად შემცირდა საზოგადოების აქტიური წინააღმდეგობის შემდეგ — 2025 წლისთვის ეს მაჩვენებელი 220 დოლარამდე დაიწია. თუმცა ბევრი ოჯახისთვის სახელმწიფო ლიმიტი კვლავ გამოსავალს წარმოადგენს — როგორც დაცვა მომავალი ფასების ზრდისგან, ასევე შვება ქრონიკული დაავადების გამო არსებული შფოთვისგან.
როგორ შეიცვალა პოლიტიკური პოზიციები
17 წლის ნინა კრიცბერგერი აცხადებს, რომ მას უკვე საკმარისზე მეტი სატვირთველი აქვს. მას ყოველდღიურად უნდა დარწმუნდეს, რომ აქვს ინსულინი, სარეზერვო ინსულინის პომპა, სარეზერვო Dexcom (გლუკოზის მონიტორინგის სისტემა), ტესტირების ნაკრები, Gatorade და გლუკოზა დაბალი შაქრის შემთხვევისთვის. გამოტოვებული ინსულინის დოზა მას საავადმყოფოში მოათავსებს. როგორც თვითონ ამბობს, მისი ორგანიზმი საკუთარ თავზე თავდასხმას დაიწყებს და დაიშლება, რამაც სიკვდილამდე შეიძლება მიგვიყვანოს.
ინსულინზე ხარჯების ლიმიტის სტრატეგია თავდაპირველად დემოკრატებმა დაიწყეს. 2019 წელს კოლორადო გახდა პირველი შტატი, სადაც დაწესდა ინსულინის copay-ს (თანაგადახდის) ლიმიტი — 100 დოლარი 30-დღიან მიწოდებაზე. 2022 წელს პრეზიდენტმა Joe Biden-მა ხელი მოაწერა კანონპროექტს, რომელიც Medicare-ის მოსარგებლეებისთვის ინსულინის ფასი თვეში 35 დოლარით შეზღუდა. Biden-მა და კონგრესის დემოკრატებმა სურდათ ეს ლიმიტი კერძო დაზღვევის მქონე ადამიანებზეც გაევრცელებინათ, მაგრამ რესპუბლიკელების წინააღმდეგობამ ეს წინადადება ჩაშალა.
ჩრდილოეთ დაკოტას უპრეცედენტო გადაწყვეტილება
ჩრდილოეთ დაკოტაში, სენატორმა Tim Mathern-მა, ერთ-ერთმა ხუთი დემოკრატიდან 42 რესპუბლიკელ სენატორთან ერთად, წლების განმავლობაში ცდილობდა ინსულინის copay-ს ლიმიტის მიღებას. როგორც თვითონ ამბობს, დემოკრატად ყოფნა ამ შტატში ძალიან მარტოსულია, განსაკუთრებით პროგრესული საჯარო პოლიტიკის იდეების გატარებისას.
სადაზღვევო კომპანიებმა და ბიზნეს პალატამ განაცხადეს, რომ დიაბეტის პაციენტებისთვის ფასების შემცირება ყველა სხვა ადამიანისთვის სადაზღვევო პრემიების ზრდას გამოიწვევდა. Blue Cross Blue Shield-ის ლობისტმა Megan Hruby-მ კანონმდებლებს უთხრა, რომ სადაზღვევო დაფარვის მანდატების მიღებით სამედიცინო დაზღვევა უფრო ხელმისაწვდომი არ გახდება.
სენატორმა Sean Cleary-მ, რესპუბლიკელმა, რომელიც კანონის თანაავტორი იყო, განაცხადა, რომ ჩვეულებრივ რესპუბლიკელები თავისუფალ ბაზარს უჭერენ მხარს, ხოლო დემოკრატები სახელმწიფო ჩარევას. თუმცა ამ შემთხვევაში ფართო შეთანხმება იყო, რომ ეს ბაზარი უბრალოდ არ ფუნქციონირებდა ხალხისთვის. Cleary-ს ხელახლა და ხელახლა უბრუნდებოდა იმ ფაქტისკენ, რომ ეს ბაზარი ასე გატეხილია და ოჯახები შეუძლებელ გადაწყვეტილებებს იღებდნენ მედიკამენტების რაციონირებასა და მკურნალობის გამოტოვებას შორის.
ენჯი და ნინა კრიცბერგერები შტატის სხვა ოჯახებთან ერთად საათობით მგზავრობდნენ, რომ ბისმარკის დედაქალაქში, კაპიტოლიუმში ჩვენება მიეცათ. ენჯი იხსენებს, რომ თავდაპირველად ეს დამაშინებელი იყო — ის და ექვსი ლობისტი, რომლებიც მის წინააღმდეგ ჩვენებას აპირებდნენ. თუმცა კანონპროექტის მხარდამჭერებმა აჩვენეს, რომ მსგავსმა ზომამ სახელმწიფო თანამშრომლებისთვის დიაბეტის ხარჯების შეზღუდვისას სადაზღვევო პრემიებზე მცირე გავლენა იქონია.
ბიპარტიზანული მხარდაჭერა და მომავალი პერსპექტივები
ასევე ცხადი გახდა, რომ მრავალი კანონმდებელი, რესპუბლიკელების ჩათვლით, ფარმაცევტულ კომპანიებზე, სადაზღვევო კომპანიებსა და ჯანდაცვის ინდუსტრიის სხვა მონაწილეებზე ძალიან იყო გაბრაზებული. სახელმწიფო წარმომადგენელი Carrie McLeod, რომელიც ასევე რესპუბლიკელი და დიაბეტის პედაგოგია, აცხადებს, რომ ჯანდაცვის სისტემა ზედმეტად ორიენტირებული გახდა ფინანსურ შედეგზე. სადაზღვევო კომპანიები თავდაპირველად კატასტროფული საჭიროებების დროს დახმარებისთვის შეიქმნა, მაგრამ ყველაფერი კონტროლს გადაცდა.
როდესაც ინსულინის კანონპროექტი კენჭისყრაზე გავიდა, ის გავიდა აბსოლუტური ბიპარტიზანული მხარდაჭერით. ჩრდილოეთ დაკოტა ერთ-ერთია იმ 29 შტატიდან, სადაც ასეთი ზომები მიღებულია. ლიმიტი ზღუდავს იმას, რას იხდის პაციენტი ყოველთვიურად ინსულინზე — მაშინაც კი, თუ მას აქვს მაღალი დედაქთიბილი, რაც ათასობით დოლარის გადახდას მოითხოვს სხვა ჯანდაცვის სერვისებზე დაფარვის დაწყებამდე.
კვლევები აჩვენებს, რომ ჯანდაცვის ფასების სახელმწიფო რეგულაცია ამერიკელებს აერთიანებს. KFF-ის კვლევის მიხედვით, ამერიკელი მოზრდილების დაახლოებით 10-დან 7 — მათ შორის რესპუბლიკელების 68% და დემოკრატების 77% — აცხადებს, რომ არასაკმარისია სახელმწიფო რეგულაცია რეცეპტით გაცემული მედიკამენტების ფასების შესაზღუდად.
თუმცა ლიმიტი ავტომატურად არ ხდის ჯანდაცვას ხელმისაწვდომს. ერთი მხრივ, შტატებს შეუძლიათ მხოლოდ გარკვეული სადაზღვევო გეგმების რეგულირება. დიდი დამსაქმებლების მიერ უზრუნველყოფილ სამედიცინო დაზღვევას ჩვეულებრივ ფედერალური მთავრობა არეგულირებს. კონგრესი ახლა განიხილავს ინსულინის ფასებზე ეროვნულ ლიმიტს. ბიპარტიზანულ თანაავტორებს შორის არის სენატორი Kevin Cramer, ჩრდილოეთ დაკოტას რესპუბლიკელი.
რას ნიშნავს ეს ქართველი პაციენტისთვის
ამერიკის გამოცდილება აქტუალურია საქართველოს პაციენტებისთვისაც. ქრონიკული დაავადებების, მათ შორის დიაბეტის მკურნალობის ხარჯები ქართველი პაციენტებისთვის ხშირად მძიმე ფინანსურ ტვირთს წარმოადგენს. საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ფარგლებში ინსულინი კომპენსირებადია, თუმცა პაციენტები კვლავ იხდიან თანაგადახდას და სხვა დანიშნულებებსა და სამედიცინო აღჭურვილობაზე სრულ თანხებს.
ჩრდილოეთ დაკოტას მაგალითი გვიჩვენებს, რომ პაციენტთა ორგანიზაციების, სამოქალაქო საზოგადოების და პაციენტების აქტიური ჩართულობა პოლიტიკურ პროცესებში შეუძლია კონკრეტული შედეგების მიღწევა. ქართველი პაციენტებისთვის მნიშვნელოვანია ჯანდაცვის პოლიტიკის ფორმირებაში მონაწილეობა, საკუთარი უფლებების ცოდნა და პაციენტთა ორგანიზაციების მხარდაჭერა, რომლებიც იბრძვიან ხელმისაწვდომი და ხარისხიანი ჯანდაცვისთვის. პლატფორმა pacienti.ge გთავაზობთ ინფორმაციას პაციენტის უფლებების, სადაზღვევო პროგრამებისა და მედიკამენტების კომპენსაციის შესახებ.
წყარო: KFF Health News · მოამზადა „შენი პაციენტი”-ს რედაქციამ
